Masana tarihin yaƙe-yaƙe da harkokin tsaro na ƙara gargadi cewa faɗaɗawar rikicin Gabas ta Tsakiya na iya ja manyan ƙasashe cikin sabon yanayi mai haɗari.
Masana da BBC ta tattauna da su sun ce rikicin da ke tattare da Iran da Isra'ila da Amurka yana ɗauke da abubuwan da a tarihi suka kan jawo faɗaɗawar yaƙi, ko da yake hakan ba yana nufin lallai duniya za ta faɗa cikin sabon yaƙin duniya ba.
Me ya sa ake ƙara maganar haɗarin faɗaɗawar yaƙi
Fargabar yiwuwar rikicin Gabas ta Tsakiya ya rikide zuwa wani babban yaƙi na duniya na ƙara ƙamari yayin da hare-hare da martanin da ake kai wa tsakanin Iran da Isra'ila suke jan hankalin manyan ƙasashe. A cikin nazarin da BBC Hausa ta wallafa, masana sun yi gargaɗi cewa irin waɗannan rikice-rikice na kan faɗaɗa cikin sauri idan kuskure, ɗaukar mataki cikin fushi da kuma rashin fahimtar manufar abokin gaba suka haɗu.
Wannan damuwa ba ta fito daga tunanin jama'a kaɗai ba. Masana tarihin yaƙe-yaƙe sun tunasar da duniya cewa ko Yaƙin Duniya na Farko bai fara da shirin da kowa ya tsara ba, sai dai ta hanyar tarin matakai da amsa-matakai da suka zame wa shugabanni tarko har rikicin ya wuce abin da suka zata.
Darasin tarihi da abin da yake faruwa yanzu
Masu sharhi da BBC ta tattauna da su sun ce a tarihi, yaƙe-yaƙe masu faɗi suna faruwa ne idan ƙasashe suka ɗauki cewa za su iya sarrafa sakamakon matakansu, alhali kuwa yanayi ya riga ya fara zame musu. Wannan ne ya sa ake kallon rikicin Iran da Isra'ila da matuƙar tsoro, domin yana taɓa manyan muradun tsaro, makamashi da kawance a faɗin yankin da ma duniya baki ɗaya.
Ba Iran da Isra'ila kaɗai abin ya shafa ba. Rikicin ya riga ya taɓo wasu ƙasashen yankin Gulf da ke da muhimmanci ga hanyoyin makamashi da sufuri, lamarin da ke sa duk wani kuskure ya fi girma a sakamako. Idan aka haɗa hakan da matsin lambar siyasa a cikin manyan ƙasashe kamar Amurka da Rasha, to haɗarin wuce gona da iri yana ƙara bayyana.
Abin da zai hana rikicin ƙara girma
Masana sun ce babban abin da zai iya hana rikicin faɗaɗa shi ne tsayuwar daka kan diflomasiyya da kuma kauce wa kalaman da ke iya ƙara tunzura bangarori. Idan shugabanni suka bar maganganu masu tsauri su rinjayi yanke hukunci, haɗarin jawo wasu ƙasashe cikin rikicin zai ƙaru sosai.
Saboda haka, tambayar ko ana tunkarar yaƙin duniya na uku ba ta da amsa guda ɗaya kai tsaye. Amma abin da yake a fili shi ne cewa rikicin ya shiga mataki mai haɗari, kuma yadda manyan ƙasashe za su sarrafa matsayinsu a yanzu ne zai tantance ko za a dakatar da shi a yankin Gabas ta Tsakiya, ko kuma ya zame wa duniya matsala mafi girma.
